Friday, 24 February 2017

शिवाजी विद्यापीठाचा ५३वा दीक्षान्त समारंभ उत्साहात

शिक्षण व विकासाची सांगडच देशास प्रगतीपोषक: डॉ. अनिल काकोडकर


Dr. Anil Kakodkar


Granth Dindi

Granth Dindi

Granth Dindi

Dr. Anil Kakodkar
कोल्हापूर, दि. २४ फेब्रुवारी: नवसंशोधन, शैक्षणिक संस्थांमध्ये सहसंबंधांची प्रस्थापना आणि विकासाच्या संधींचा अव्याहत शोध या त्रिसूत्रीच्या बळावर देशाचा शैक्षणिक व सामाजिक-आर्थिक विकास घडवून आणणे शक्य आहे, असे प्रतिपादन ज्येष्ठ अणुशास्त्रज्ञ पद्मविभूषण डॉ. अनिल काकोडकर यांनी आज येथे केले. शिक्षण आणि विकास यांचा अन्योन्यसंबंध आहे. त्यांची योग्य सांगड घातली गेल्यास ते प्रगतीपोषक ठरते, असे मतही त्यांनी व्यक्त केले.
शिवाजी विद्यापीठाच्या ५३व्या दीक्षान्त समारंभाचे प्रमुख पाहुणे म्हणून स्नातकांना संबोधित करताना ते बोलत होते. समारंभाच्या अध्यक्षस्थानी कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे होते.
भारतीय उच्चशिक्षणाच्या क्षेत्रातील संधी आणि आव्हानांचा आपल्या भाषणात सविस्तर वेध घेताना डॉ. काकोडकर म्हणाले, तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात महाशक्ती होण्याची क्षमता भारताकडे आहे, हे वेळोवेळी सिद्ध झाले आहे. तथापि, अद्यापही तंत्रज्ञानासाठी आपण अन्य देशांवर अवलंबून आहोत. हे अवलंबित्व कमी करीत जाणे आवश्यक आहे. भारतात नवसंशोधन मोठ्या प्रमाणात सुरू आहे. या संशोधनाचे तंत्रज्ञानात रुपांतर केले जाण्याची मोठी आवश्यकता आहे. त्यासाठी संधींचे मोठे अवकाश आपल्यासाठी खुले आहे. देशातील शहरी व ग्रामीण भागातील दरी सांधण्यासाठीही संशोधन व विकासाचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जायला हवा. अनेक सामाजिक समस्यांची उकल सुद्धा तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने करता येणे शक्य असल्याचे मत त्यांनी व्यक्त केले.
कृषी आणि ग्रामीण विकासाचा दर वाढविण्याची गरज असल्याचे सांगून डॉ. काकोडकर म्हणाले, सन २०११च्या जनगणनेनुसार, १२१ कोटी भारतीयांपैकी सुमारे ८३.३ कोटी म्हणजे ६८.८ टक्के भारतीय ग्रामीण भागात राहतात. भारतीय अर्थव्यवस्थेला आपल्या उत्पादकतेच्या बळावर चालना देणाऱ्या ग्रामीण भागातील या घटकांचे उत्पन्न शहरी भागाच्या निम्मे आहे. सन २०११च्या सामाजिक-आर्थिक व जातिगणनेनुसार, सर्वसाधारण शारिरीक श्रम (५१ टक्के) व उत्पादकता (३० टक्के) या घटकांच्या बळावर ग्रामीण भागाचे भारतीय अर्थव्यवस्थेत मोठे योगदान आहे. अवघ्या ९.७ टक्के इतक्या ग्रामीण कुटुंबांना नियमित वेतन मिळते, तर सुमारे ५६ टक्के ग्रामीण नागरिक भूमीहीन आहेत.  त्यामुळे त्यांच्या दैनंदिन गरजांसाठीचा संघर्ष मोठा आहे. या ग्रामीण भारताचे कृषी क्षेत्राच्या पलिकडे जाऊन उद्योग, उत्पादन व सेवा क्षेत्रांमध्ये समावेशन करण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न करण्याची मोठी गरज आहे. त्यासाठी ग्रामीण विकासाचा सुधारित प्रारुप आराखडा निर्माण करण्याची गरज आहे. ग्रामीण भागातील नागरिकांच्या सक्षमीकरणाच्या कामी उच्च शिक्षण क्षेत्र अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. ग्रामीण युवकांत क्षमता संवर्धनाच्या जाणीवा पेरुन त्यांना कार्यप्रवण करण्याची जबाबदारी या क्षेत्राने घ्यावयास हवी, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
ग्रामीण व शहरी भागातील संधींच्या अवकाशामधील दरी कमी करण्याची गरज व्यक्त करून दुर्गम आणि ग्रामीण भागाच्या गरजा भागविण्यासाठी अल्प खर्चात अत्युच्य क्षमतेचे तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी भारत आणि एकूणच विकसनशील राष्ट्रांनी प्रयत्न करण्याची गरजही डॉ. काकोडकर यांनी व्यक्त केली.
भारतीय उच्चशिक्षण पद्धती समाजाचा विकास व वृद्धी प्रक्रियेसाठी सक्षम असल्याचे सांगून डॉ. काकोडकर म्हणाले, या प्रक्रियेमध्ये आपण केवळ बहुस्तरीय अध्ययन प्रणाली विकसित करण्याची गरज आहे. यामध्ये विविध विषयांतील ज्ञानधारकांसाठी संशोधनाला पूरक व पोषक वातावरण निर्मिती करणे, देशातील सामाजिक-आर्थिक-सांस्कृतिक गतिविधींना चालना देण्यासाठी दर्जेदार कौशल्य निर्मिती करणे आणि मूलभूत मानवी मूल्यांची प्रस्थापना करण्यासाठी समाजात पोषक वातावरण निर्माण करणे या बाबींचा समावेश होतो. मात्र, सध्याच्या अध्यापन प्रक्रियेत नेमक्या या महत्त्वाच्या बाबींचाच अभाव असल्याची खंत त्यांनी व्यक्त केली. भारतात शालेय जीवनापासूनच संशोधनाची गोडी विद्यार्थ्यांत निर्माण करण्याची गरज असून शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांमध्ये संशोधकीय व शैक्षणिक सहसंबंध निर्माण करण्याची गरज असल्याचे मतही त्यांनी व्यक्त केले.
उच्च शिक्षणाच्या क्षेत्रात ज्ञानाधिष्ठित तंत्रज्ञानाचे लोकशाहीकरण व विकेंद्रीकरण करण्याची नितांत गरज असल्याचे सांगून डॉ. काकोडकर म्हणाले, अब्जावधी डॉलर्सच्या स्टार्ट-अप कंपन्या स्थापन करण्यात स्थलांतरित भारतीय जागतिक स्तरावर आघाडीवर आहेत. उच्चशिक्षणाच्या बाबतीतही हे साधणे शक्य आहे. संशोधन आणि नवनिर्मितीला पोषक वातावरण तयार करणे हे आपल्या सांस्कृतिक जीवनाचे अविभाज्य अंग बनायला हवे, अशी अपेक्षाही त्यांनी व्यक्त केली.
राष्ट्रनिर्मितीच्या प्रक्रियेत युवकांचे मोलाचे योगदान असल्याचे सांगून डॉ. काकोडकर म्हणाले, उच्चशिक्षणाची बदलती क्षितिजे काबीज करण्यासाठी युवकांनी तत्पर असले पाहिजे. नवनिर्मिती, नवसंशोधन व नवतंत्रज्ञान यांचा वापर करण्याचा गांभीर्यपूर्वक विचार केला पाहिजे. तरुणांच्या संघटित प्रयत्नांतूनच जगाचा विकास होणार आहे. शिक्षणाच्या निरंतर प्रक्रियेच्या माध्यमातून शिक्षण संस्था, उद्योग व समाज यांना एका समान धाग्यात बांधून ज्ञानविस्तार करण्याचा निश्चय करावा. युवकांनी रोजगार मागणारे नव्हे, तर रोजगार निर्माते बनावे, असा संदेशही त्यांनी या प्रसंगी दिला.
कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे यांनी विद्यापीठाचा वार्षिक अहवाल सादर केला. यामध्ये विद्यापीठाच्या गत वर्षभरातील प्रगतीचा त्यांनी आढावा घेतला. विविध आघाड्यांवर विद्यापीठाने बजावलेल्या सरस कामगिरीचा वेध त्यांनी यावेळी घेतला. आपल्या पदवीसह ज्ञानाच्या व स्पर्धेच्या नव्या युगात प्रवेश करीत असताना स्नातकांनी नवकौशल्ये व तंत्रज्ञान आत्मसात करून प्रगतीची शिखरे काबीज करावीत, असे आवाहन त्यांनी केले. विद्यापीठात कै. ग.गो. जाधव अध्यासन स्थापन करण्यात आल्याची घोषणा कुलगुरूंनी यावेळी केली. पत्रकारिता विभागात सुरू होणारे हे राज्यातील एकमेव अध्यासन असल्याचेही त्यांनी यावेळी सांगितले.
यावेळी डॉ. काकोडकर यांच्या हस्ते सोनाली अजय बेकनाळकर या विद्यार्थिनीस राष्ट्रपतींचे सुवर्णपदक तर स्नेहल शिवाजी चव्हाण या विद्यार्थिनीस कुलपतींचे मेडल प्रदान करण्यात आले. यावेळी एकूण ८७ विद्यार्थ्यांना १०० पारितोषिके प्रदान करण्यात आली. कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे यांच्या हस्ते ४२ स्नातकांना पीएच.डी. पदवी प्रदान करण्यात आल्या.
सुरवातीला विद्यापीठाच्या मुख्य प्रशासकीय इमारतीपासून परीक्षा नियंत्रक महेश काकडे यांच्या नेतृत्वाखाली दीक्षान्त मिरवणुकीस प्रारंभ झाला. मिरवणुकीत विविध विद्याशाखा समन्वयक यांच्यासह व्यवस्थापन परिषद सदस्य, विद्यापरिषद सदस्य व स्नातक सहभागी झाले. मेजर रुपा शहा यांच्या मार्गदर्शनाखाली एनसीसीच्या विद्यार्थ्यांनी मान्यवरांना मानवंदना दिली व मिरवणुकीस सन्मानपूर्वक दीक्षान्त मंडपापर्यंत नेले.
यावेळी कुलसचिव डॉ. विलास नांदवडेकर यांनी पदव्यांचे वाचन केले. परीक्षा नियंत्रक महेश काकडे यांनी आभार मानले. जनसंपर्क अधिकारी आलोक जत्राटकर, नंदिनी पाटील व आदित्य मैंदर्गीकर यांनी सूत्रसंचालन केले. पसायदानाने कार्यक्रमाची सुरवात तर वंदे मातरम्ने समारोप झाला.
दरम्यान, आज सकाळी कमला महाविद्यालयापासून ग्रंथदिंडी काढण्यात आली. कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे यांच्या हस्ते ग्रंथपालखीचे पूजन करण्यात आले. जनता बझार-राजारामपुरी-आईचा पुतळा-सायबर चौक या मार्गे ग्रंथदिंडी विद्यापीठ प्रांगणात दाखल झाली. लोककला केंद्र येथे दिंडीचे विसर्जन झाले. तत्पूर्वी, मुख्य प्रशासकीय इमारतीसमोर विद्यार्थ्यांनी प्रबोधनपर पथनाट्ये सादर केली. यावेळी कुलसचिव डॉ. विलास नांदवडेकर, बीसीयुडी संचालक डॉ.डी.आर. मोरे, परीक्षा नियंत्रक महेश काकडे, वित्त व लेखाधिकारी अजित चौगुले, ग्रंथपाल डॉ. नमिता खोत, विद्यार्थी कल्याण संचालक डॉ. आर.व्ही. गुरव, राष्ट्रीय सेवा योजना समन्वयक डॉ. डी.के. गायकवाड, क्रीडा अधिविभाग प्रमुख डॉ. पी.टी. गायकवाड यांच्यासह प्रशासकीय अधिकारी, सेवक व विद्यार्थी-विद्यार्थिनी मोठ्या संख्येने सहभागी झाले.

Thursday, 23 February 2017

शिवाजी विद्यापीठ ५३वा दीक्षान्त समारंभ:

तीन दिवसीय ग्रंथ महोत्सवास उत्साहात प्रारंभ












कोल्हापूर, दि. २३ फेब्रुवारी: शिवाजी विद्यापीठाच्या ५३व्या दीक्षान्त समारंभानिमित्त तीन दिवसीय ग्रंथ महोत्सवास आज सकाळपासून उत्साही वातावरणात प्रारंभ झाला. कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे यांच्या हस्ते ग्रंथ महोत्सवाचे उद्घाटन करण्यात आले.
कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे यांच्या हस्ते डॉ. एम.एस. रंगनाथन व बॅ. बाळासाहेब खर्डेकर यांच्या प्रतिमांचे पूजन व दीपप्रज्वलन करून ग्रंथ महोत्सवाचे उद्घाटन झाले.
अनेक नामवंत प्रकाशकांचा सहभाग असलेला हा ग्रंथ महोत्सव शिक्षक, विद्यार्थ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत उपयुक्त असून त्याचा दीक्षान्त समारंभास उपस्थित राहणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीने आवर्जून लाभ घ्यावा, असे आवाहन कुलगुरू डॉ. शिंदे यांनी या प्रसंगी केले.
शिवाजी विद्यापीठाच्या बॅ. बाळासाहेब खर्डेकर ग्रंथालयातर्फे दरवर्षी दीक्षान्त समारंभानिमित्त विद्यापीठ प्रांगणात ग्रंथ महोत्सवाचे आयोजन करण्यात येते. दरवर्षी विविध दर्जेदार प्रकाशकांबरोबरच वाचकांचाही याला प्रतिसाद लाभत असतो. यंदाही सुमारे ५० प्रकाशक ग्रंथ महोत्सवात सहभागी झाले असून दहा उपाहारगृहांचे स्टॉल लावण्यात आले आहेत, अशी माहिती ग्रंथपाल डॉ. नमिता खोत यांनी या प्रसंगी दिली.
कुलगुरू डॉ. शिंदे व ग्रंथपाल डॉ. खोत यांच्यासह बीसीयुडी संचालक डॉ. डी.आर. मोरे, कुलसचिव डॉ. विलास नांदवडेकर, परीक्षा नियंत्रक महेश काकडे, वित्त व लेखाधिकारी अजित चौगुले, विद्यार्थी कल्याण संचालक डॉ. आर. व्ही. गुरव, राष्ट्रीय सेवा योजना समन्वयक डॉ. डी.के. गायकवाड, डॉ. ए.बी. गुरव यांनी सर्व स्टॉलना भेटी दिल्या व सहभागी प्रकाशक, उपाहारगृह चालक यांचे ग्रंथभेट देऊन स्वागत केले. यावेळी उपग्रंथपाल डॉ. डी.बी. सुतार, सहायक ग्रंथपाल डॉ. पी.बी. बिलावर यांच्यासह ग्रंथालयातील सर्व प्रशासकीय सेवक, विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
हा ग्रंथ महोत्सव दि. २५ फेब्रुवारीपर्यंत सुरू राहणार आहे.

शाहीरांनी मांडला प्रबोधनाचा जागर
या ग्रंथ महोत्सवाच्या निमित्ताने शाहीर आझाद नायकवडी यांचा लेणं महाराष्ट्राचं!’ हा विशेष सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. कुलगुरू डॉ. शिंदे यांच्या हस्ते या कार्यक्रमाचे उद्घाटन करण्यात आले. शाहीर नायकवडी यांनी आपल्या खड्या आवाजात महाराष्ट्र गीत सादर करून कार्यक्रमास प्रारंभ केला. त्यानंतर छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा पोवाडा सादर करून विद्यार्थ्यांच्या मनात देशप्रेमाचे स्फुल्लिंग चेतविले. पोवाडा सादर करीत असतानाच विद्यार्थ्यांना देशाप्रती, समाजाप्रती त्यांच्या कर्तव्याची जाणीव करून देत होते. या त्यांच्या प्रबोधनाच्या जागराचे सर्वच उपस्थितांनी टाळ्यांच्या गजरात स्वागत केले. महाराष्ट्राच्या संस्कृतीचा परिचय करून देणारा हा कार्यक्रम सुमारे दीड तास रंगला. संग्राम भालकर यांच्या टीमने या कार्यक्रमात महाराष्ट्राच्या संस्कृतीची दर्शन घडविणारी नृत्ये सादर केली.

Saturday, 18 February 2017

ऑक्सफर्डच्या ज्ञानपंढरीत जाऊन ज्ञानमय झालो:

कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे यांची प्रांजळ भावना


ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या कुलगुरू प्रा. लुईस रिचर्ड्सन यांच्यासमवेत शिवाजी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे.

ऑक्सफर्ड विद्यापीठातील प्रा. मार्क मलोनी यांच्या संशोधक टीमसमवेत कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे.


मूळचे हंगेरी येथील व ऑक्सफर्डच्या हिंदी विभागाचे प्रमुख प्रा. इम्रे बांगा यांच्यासमवेत कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे.

कोल्हापूर, दि. १८ फेब्रुवारी: ऑक्सफर्ड विद्यापीठ ही ज्ञानाची पंढरी असून ज्ञान देणे आणि ज्ञान घेणे, एवढेच कार्य तिथे शतकानुशतके चालू आहे. इंग्लंडच्या ज्ञानाचे व संस्कृतीचे केंद्र असलेल्या या ज्ञानपंढरीत एक महिना राहून मी ज्ञानमय झालो, अशी प्रांजळ भावना शिवाजी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे यांनी आज येथे व्यक्त केली.
कुलगुरू डॉ. शिंदे हे युरोपियन युनियनच्या नमस्ते प्रकल्पांतर्गत इंग्लंडच्या ऑक्सफर्ड विद्यापीठात व्हिजिटिंग स्कॉलर म्हणून एक महिना संशोधन करून नुकतेच परतले. त्यांच्या ऑक्सफर्ड येथील अनुभवाचा लाभ शिवाजी विद्यापीठातील शिक्षक, प्रशासकीय अधिकारी, संशोधक, विद्यार्थी-विद्यार्थिनींना मिळावा, यासाठी विद्यापीठाच्या कॉलोक्वियममध्ये कुलगुरूंचे विशेष व्याख्यान राजर्षी शाहू सभागृहात आयोजित करण्यात आले होते. त्यावेळी ते बोलत होते.
यावेळी कोल्हापूरसह शिवाजी विद्यापीठाचा लौकिक सर्वदूर करण्यात मोलाची कामगिरी बजावल्याबद्दल कुलगुरू डॉ. शिंदे यांचा विद्यापीठ परिवारातर्फे शाल, श्रीफळ व छत्रपती शिवरायांचा पुतळा देऊन बीसीयुडी संचालक डॉ. डी.आर. मोरे यांच्या हस्ते सत्कार करण्यात आला.
सुमारे तीन तास उपस्थितांना खिळवून ठेवणारे अभ्यासपूर्ण व विविध निरीक्षणांनी परिपूर्ण असे भाषण कुलगुरूंनी या प्रसंगी केले. ते म्हणाले, एक देश, एक भाषा, एक संस्कृती आणि एक कायदा अशा एकात्म सूत्रात ऑक्सफर्डमधील कारभार चालतो. एकूणच तेथील शिस्त आणि संशोधन-अध्यापन संस्कृती अत्यंत अनुकरणीय आहे. संशोधन आणि अध्यापनाची तिथे इतकी अप्रतिम सांगड घातली गेली आहे की, त्यामुळेच या विद्यापीठातून आजपर्यंत ५०हून अधिक नोबेल विजेते आणि जागतिक स्तरावर गौरविले गेलेले शास्त्रज्ञ, साहित्यिक, कलाकार निर्माण झाले. ऑक्सफर्डमध्ये आणि एकूणच इंग्लंडमध्ये एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली, ती म्हणजे येथे जनतेच्या प्राधान्यक्रमावर सर्वप्रथम देश असतो, त्यानंतर संस्था, कुटुंब आणि सरतेशेवटी मी असतो. या मीपणापासून मुक्ती मिळविण्याची शिकवण ऑक्सफर्डने दिल्याचे त्यांनी सांगितले.
यावेळी कुलगुरूंनी ऑक्सफर्डच्या स्थापनेपासूनच्या म्हणजे साधारणतः सन १०९६पासूनच्या तेथील विविध शैक्षणिक-सांस्कृतिक प्रथा-परंपरांची साद्यंत माहिती दिली. या ज्ञानपंढरीला दरवर्षी जगभरातील ७० लाख लोक भेट देतात, ते केवळ या शैक्षणिक पंढरीच्या दर्शनासाठी. २२ हजार विद्यार्थी, १३ हजार कर्मचारी, १७,००० रोजगार, ४६०० व्यवसाय आदींच्या माध्यमातून अब्जावधी पौडांची उलाढाल या विद्यापीठात होत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
इथल्या समृद्ध ग्रंथालयांनी आपण सर्वाधिक प्रभावित झाल्याचे सांगताना कुलगुरू डॉ. शिंदे म्हणाले, दीड लाख लोकवस्तीच्या ऑक्सफर्ड गावात सुमारे १२५ ग्रंथालये आहेत. जगातले सर्वात मोठे ग्रंथभांडार येथे एकवटले आहे. जमिनीच्या वर जितकी इमारत दिसते, तितकेच ग्रंथागार जमिनीच्या खालीही असून भूमिगतरित्या ही ग्रंथालये एकमेकांशी जोडलेली आहेत. येथील मध्यवर्ती ग्रंथालयात सुमारे एक कोटी वीस लाख ग्रंथ असून सन १६२०पासून प्रसिद्ध झालेले प्रत्येक पुस्तक या ठिकाणी उपलब्ध आहे. इतक्या प्रचंड संग्रहातील कोणतेही पुस्तक अवघ्या तीन मिनिटांत वाचकाला उपलब्ध करण्यात येते. या भेटीदरम्यान आपण केवळ २२ ग्रंथालयांना भेट देऊ शकलो, असेही त्यांनी सांगितले.
कुलगुरू पदावरील व्यक्तीने संशोधनासाठी म्हणून ऑक्सफर्डला येण्याचा भारताच्या तसेच ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या इतिहासातील पहिलाच प्रसंग असल्याची माहिती ऑक्सफर्डच्या कुलगुरू प्रा. लुईस रिचर्ड्सन यांनी आपल्याला दिल्याचे कुलगुरूंनी सांगितले. याचे श्रेय या स्कॉलरशीपचे महत्त्व ओळखून दौऱ्यास अनुमती देणारे कुलपती श्री. चे. विद्यासागर राव यांच्यासह युरोपियन युनियन, राज्य शासन तसेच परराष्ट्र मंत्रालयाचेही कुलगुरूंनी आभार मानले.
सुरवातीला कुलगुरू डॉ. शिंदे यांनी पॉवरपॉईंट प्रेझेंटेशनद्वारे ऑक्सफर्ड विद्यापीठासह भेटी दिलेली अन्य विद्यापीठे, विविध शहरे, प्रयोगशाळा यांची रंजक माहिती दिली. यावेळी परीक्षा नियंत्रक महेश काकडे, वित्त व लेखाधिकारी अजित चौगुले, विद्यार्थी कल्याण संचालक डॉ. आर.व्ही. गुरव यांच्यासह शिक्षक, प्रशासकीय अधिकारी, सेवक, संशोधक विद्यार्थी-विद्यार्थिनी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. बीसीयुडी संचालक डॉ.डी.आर. मोरे यांनी स्वागत व प्रास्ताविक केले. श्रीमती नंदिनी पाटील यांनी सूत्रसंचालन केले, तर कुलसचिव डॉ. विलास नांदवडेकर यांनी आभार मानले.

Tuesday, 14 February 2017

अंगभूत कला, इच्छाशक्तीच्या बळावर कारकीर्द घडवा

समारोप समारंभात सयाजी शिंदे यांचा देशातल्या तरुणांना संदेश



३२वा अखिल भारतीय आंतर-विद्यापीठ राष्ट्रीय युवा महोत्सव (शिवोत्सव-२०१७)

Dr. Amit Saini

Veteran Actor Sayaji Shinde






Prin. Dr. D.R. More


कोल्हापूर, दि. १४ फेब्रुवारी: अंगभूत कलागुण आणि इच्छाशक्तीच्या बळावर कारकीर्द घडवा, असा बहुमोल सल्ला प्रख्यात अभिनेते सयाजी शिंदे यांनी देशभरातील तरुणाईला आज येथे दिला.
शिवाजी विद्यापीठात गेल्या १० फेब्रुवारीपासून सुरू असलेल्या ३२व्या अखिल भारतीय आंतर-विद्यापीठ राष्ट्रीय युवा महोत्सवाचा समारोप व पुरस्कार वितरण समारंभ श्री. शिंदे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत विद्यापीठाच्या लोककला केंद्रात संपन्न झाला. यावेळी कोल्हापूरचे जिल्हाधिकारी डॉ. अमित सैनी प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. प्रभारी कुलगुरू डॉ. डी.आर. मोरे अध्यक्षस्थानी होते.
सयाजी शिंदे यांनी भाषण करण्याऐवजी उपस्थित तरुणांशी प्रश्नोत्तराच्या माध्यमातून थेट संवाद साधला. देशभरातल्या तरुणाईला सयाजी शिंदे यांच्या संघर्षमय प्रवासाबद्दल, त्यांच्या कारकीर्दीबद्दल तसेच त्यांच्या सामाजिक उपक्रमांबद्दल जाणून घ्यावयाचे होते. त्यामुळे हा संवाद उत्तरोत्तर रंगतच गेला.
साताऱ्यावरुन मुंबईला संघर्ष करण्यासाठी जाताना खिशात वीस पैसे घेऊन गेलो होतो आणि परत येताना यशासोबत ते वीस पैसे तसेच सोबत घेऊन परतल्याची हृद्य आठवण सांगून सयाजी शिंदे यांनी उपस्थितांच्या काळजाला हात घातला. ते म्हणाले, एफ.वाय. ते टी.वाय. या कालावधीत वॉचमनची नोकरी करीत असतानाच मी अभिनेता व्हायचे ठरवले आणि त्याच दिशेने वाटचाल केली. वयाच्या विसाव्या वर्षी धडपड सुरू केली, तेव्हा कुठे चाळीसाव्या वर्षी यश लाभल्याचे त्यांनी सांगितले. दादरच्या फूटपाथवर अभिनय साधना हे अवघ्या २२ रुपयांचे पुस्तक आपल्या करिअरला मार्ग दाखविणारे ठरल्याचे त्यांनी सांगितले.
ते म्हणाले, विद्यार्थ्यांनी महाविद्यालयीन जीवनातच आपले लक्ष्य निर्धारित करावे. ते आपल्या मनात निश्चित ठेवून कोणालाही न सांगता हळूहळू त्या दिशेने वाटचाल करावी. महाविद्यालय ही केवळ एक पहिली पायरी आहे, जीवनात अशा असंख्य पायऱ्या आपल्याला चढायच्या आहेत. आज तुम्ही आपल्या विद्यापीठाचे प्रतिधित्व करीत आहात, उद्या जागतिक स्तरावर आपल्या देशाचे प्रतिनिधित्व करावे, अशा प्रकारे स्वतःला विकसित करा, असे आवाहनही त्यांनी केले.
आयुष्यात लहान-मोठा, गरीब-श्रीमंत असे काही नसते. आई आणि वृक्ष या दोनच गोष्टी महत्त्वाच्या असतात. एक जन्म देते आणि दुसरे श्वास देते, या दोन्ही गोष्टींची उतराई कोणत्याही पद्धतीने शक्य नसल्याचेही सयाजी शिंदे म्हणाले.
जिल्हाधिकारी डॉ. अमित सैनी म्हणाले, शिवाजी विद्यापीठात झालेल्या या राष्ट्रीय युवा महोत्सवामध्ये सादर झालेल्या कलाप्रकारांचा दर्जा अत्यंत उच्च होता. विद्यार्थ्यांनी आपल्यातले अंगभूत गुण पुढे आयुष्यभर जोपासावेत, त्यांचा विकास करावा. आपले कलागुण कधीही हरपू देऊ नका, असा सल्ला त्यांनी दिला. सयाजी शिंदे यांनी सातारा जिल्ह्यातल्या दुष्काळग्रस्त माण व खटाव तालुक्यांत केलेल्या वृक्षसंवर्धन कार्यक्रमाचेही त्यांनी मनापासून कौतुक केले.
अध्यक्षीय भाषणात प्रभारी कुलगुरू डॉ. डी.आर. मोरे यांनी राष्ट्रीय युवा महोत्सवाच्या संयोजनात मोलाचे सहकार्य करणाऱ्या सर्व घटकांचे मनापासून आभार मानले. देशभरातून विद्यापीठात दाखल झालेले विद्यार्थी कोल्हापूर आणि विद्यापीठाबद्दल चांगल्या आठवणी येथून सोबत घेऊन जातील, असा विश्वास व्यक्त केला. तसेच, आयुष्यात हा महोत्सव म्हणजे एक टप्पा आहे. तेवढ्यावरच समाधान न मानता पुढे वाटचाल करा, असा संदेशही त्यांनी उपस्थित विद्यार्थ्यांना दिला.
भारतीय विद्यापीठ महासंघाचे निरीक्षक प्रा. एस.के. शर्मा यांनी विद्यापीठाने राष्ट्रीय महोत्सवाचे नेटके संयोजन केल्याबद्दल अभिनंदन केले. कोल्हापूरच्या ऐतिहासिक भूमीवर सादरीकरण करण्याची संधी विद्यार्थ्यांना मिळाली, ही बाब महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी सांगितले.
यावेळी तेजपूर विद्यापीठाच्या संघ व्यवस्थापक भूपाली कश्यप आणि मुंबई विद्यापीठाचे नीलेश सावेकर यांनी महोत्सवाच्या संयोजनाबद्दल अत्यंत सकारात्मक भावना व्यक्त केल्या. विशेषतः कश्यप यांनी कोल्हापुरी लोक, त्यांचे आदरातिथ्य, इथली परंपरा, विद्यापीठातील हिरवाई, राष्ट्रीय पक्ष्याचे पदोपदी होणारे दर्शन, उत्स्फूर्त प्रेक्षकगण आणि बाजरीची भाकरी आपण कधीही विसरू शकणार नाही, अशी भावपूर्ण प्रतिक्रिया व्यक्त केली.
विद्यार्थी कल्याण संचालक डॉ. आर.व्ही. गुरव यांनी महोत्सवाचा अहवाल सादर केला. नोंद झालेल्या एकूण ८२ विद्यापीठांपैकी ७९ विद्यापीठांचे संघ स्पर्धेत सहभागी झाले. ८७० विद्यार्थी, ५४२ विद्यार्थिनींसह संघ व्यवस्थापक, परीक्षक आदी असे सुमारे १५०० लोक विद्यापीठात दाखल झाले. कोणत्याही राष्ट्रीय स्पर्धेच्या तुलनेत सहभागी विद्यापीठे आणि स्पर्धक या दोहोंची संख्या यंदा विक्रमी असल्याचे त्यांनी सांगितले.
यावेळी विद्यापीठास या महोत्सवाच्या संयोजनात आर्थिक साह्य करणाऱ्या महाविद्यालये व शिक्षण संस्थांचा सत्कार करण्यात आला. यामध्ये भारती विद्यापीठ, कोल्हापूर, रयत शिक्षण संस्था, सातारा, स्वामी विवेकानंद शिक्षण संस्था, कोल्हापूर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, कोल्हापूर,, राजारामबापू इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, साखराळे, डीकेटीई, इचलकरंजी, जे.जे. मगदूम महाविद्यालय, जयसिंगपूर, आट्र्स अन्ड कॉमर्स महाविद्यालय, सातारा, जनता शिक्षण संस्था, आजरा यांचा समावेश होता.
कुलसचिव डॉ. विलास नांदवडेकर यांनी स्वागत व प्रास्ताविक केले. परीक्षा नियंत्रक महेश काकडे यांनी आभार मानले. विद्यानंद खंडागळे, वैशाली भोसले, संजीवनी पाटील यांनी सूत्रसंचालन केले. व्यासपीठावर डॉ. अभयकुमार साळुंखे, डॉ. हणमंतराव कदम, क्रीडा अधिविभाग डॉ. पी.टी. गायकवाड, ग्रंथपाल डॉ. नमिता खोत, राष्ट्रीय सेवा योजना समन्वयक डॉ. डी.के. गायकवाड यांच्यासह महोत्सव संयोजन समितीचे सदस्य उपस्थित होते.
कार्यक्रमाच्या सुरवातीला मान्यवरांसाठी युवा महोत्सवात सहभागी झालेल्या निवडक संघांचे चित्ताकर्षक सादरीकरण झाले. यामध्ये लव्हली प्रोफेशनल विद्यापीठ, पंजाबच्या संघाने पाश्चिमात्य समूहगीत, बनस्थळी विद्यापीठ, राजस्थानच्या संघाने समूह लोकनृत्य, आय.के. गुजराल पंजाब टेक्निकल विद्यापीठ, जालंधरचा विद्यार्थी गुरप्रीत सिंग याने मिमिक्री तर आंध्र प्रदेशच्या कृष्णा विद्यापीठाच्या मुलींच्या संघाने लोकवाद्यवृंद सादर केला.